"Open" hết cho mọi người

Ý tưởng lập trang web bắt nguồn từ đề xuất của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường. Trong một cuộc họp, Bộ trưởng Mai Ái Trực có hỏi tại sao ngành khí tượng thuỷ văn (KTTV) lại không thống kê, tổng kết những nơi hay xảy ra thiên tai, bão lũ để thông báo cho nhân dân biết mà phòng tránh, cũng như phổ biến kiến thức cho người dân. Thế là đề tài nghiên cứu khoa học Xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ về các hiện tượng KTTV nguy hiểm ra đời và đến tháng 12.2005, website www.thoitietnguyhiem.net được hoàn thành.

Có lẽ, website này là một trong những kho tư liệu online lớn và tương đối chính xác về các hiện tượng thời tiết nguy hiểm của Việt Nam hiện nay. Trang web đã tập hợp được 14 hiện tượng KTTV nguy hiểm như bão - áp thấp nhiệt đới, mưa lớn, mưa đá, hạn, lũ lớn, lũ quét… Bên cạnh phần phổ biến kiến thức, website còn có bản đồ đánh dấu những nơi đã từng xảy ra những hiện tượng này trong vòng 40 năm trở lại đây.

Hơn thế, phần báo cáo luôn được " " gần như mỗi ngày. Những thông tin nóng nhất về những lần "trời nổi giận" đều được thống kê lại đầy đủ. Đặc biệt, trang web đã ghi lại tương đối đầy đủ các trận lũ quét trên toàn quốc từ năm 1958 đến nay.

Các bản đồ cũng được vẽ rất đơn giản, dễ hiểu, như ý định của TS Thuỷ: "Chị muốn những bản đồ này phải rất bình dân, không cần phải "academic" gì cả để ngay những người nông dân cũng có thể hiểu được".

Vừa đầy đủ thông tin, lại vừa rất giản dị, dễ hiểu, trang web không chỉ có thể phục vụ đại đa số người dân mà còn rất có ích cho những ai muốn khảo cứu, tìm kiếm tư liệu. Chị Thuỷ bảo: "Chị nghĩ những số liệu trên trang web này là đáng tin cậy. Chị không giấu một tí gì mà "open" hết cho tất cả mọi người nhìn thấy".

Những khó khăn

Khi mới được giao đề tài, nhóm thực hiện rất băn khoăn, không dám nhận vì thời gian quá gấp rút, trong vòng một năm là phải hoàn thành. Thế nhưng, suy nghĩ "thấy mình làm được việc gì có ích" đã giúp cả nhóm mạnh dạn "xắn tay" vào làm. Trong nhóm còn có TS Lê Minh Hằng, ThS Lê Xuân Cầu, KS Phạm Lê Phương (Trung tâm Tư liệu KTTV), ThS Nguyễn Như Thắng, KS Nguyễn Thanh Cường (Công ty cổ phần Minh Việt) và sự hỗ trợ của Trung tâm dự báo KTTV TW, các Đài KTTV khu vực, Trung tâm Quản lý và giảm nhẹ thiên tai, Cục Quản lý đê điều và phòng chống lụt bão (Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn)…

Khi nhận lại những mẫu thống kê từ chi đoàn thanh niên, từ báo cáo của các đơn vị trong ngoài ngành, nhóm thực hiện đề tài "tá hoả" vì thấy hầu hết thông tin đều bị trùng hoặc lệch nhau, phải dò soát lại. Hơn nữa, các báo chỉ đề cập nhiều đến các hiện tượng tự nhiên trong vòng 10 - 15 năm trở lại đây. Những số liệu được đo tại các trạm KTTV thì Trung tâm tư liệu KTTV cũng đã có rồi. "Cái chị cần là những thông tin ngoài luồng cơ" - chị Thuỷ nói.

Cả nhóm cũng nhiều phen "dở khóc dở cười" khi nhập vào máy tính tên thôn, xã, huyện, tỉnh để rồi lúc nhấn "search" lại cho ra "0 kết quả".

Và những "rất bất ngờ"

Tuy gặp nhiều trắc trở song sau 12 tháng, "đứa bé" www.thoitietnguyhiem.net cũng đã chào đời. Đó là do những điều mà theo TS. Thuỷ là "chị rất bất ngờ!". Đầu tiên, chính là "có rất nhiều người nhiệt tình". Ví dụ như chi đoàn thanh niên của cơ quan chị. "Các em ấy" đã chịu khó đi đến khắp thư viện, tìm kiếm từ rất nhiều nguồn báo trong vòng 40 năm gần đây. Sau đó thì thống kê lại theo đúng 15 mẫu thu thập thông tin đã được thiết kế.

Còn có một người mà chị Thuỷ tự nhận là "rất may mắn" khi được cộng tác, đó chính là ThS Nguyễn Như Thắng - một người bạn cũ của chị. Do đã làm việc với nhau nhiều năm nên anh hiểu rất rõ những ý tưởng của nhóm đặt ra. Chị Thuỷ bảo: "Ngay từ ban đầu anh ấy cũng nói là chẳng quan tâm đến kinh phí lắm! Mình cũng muốn có một sản phẩm nào đấy rồi sau này tìm cách "nuôi" nó". Còn ThS Lê Xuân Cầu khi mới "làm quen" với Mapinfo, anh đã tranh thủ đọc sách ngày đêm để nắm rõ cách sử dụng. Có nhiều lần, khi anh vẽ thử xong thì cả nhóm cứ cười ầm lên bảo "cậu vẽ xấu quá, không chấp nhận được!". Anh lại miệt mài vẽ và khoảng vài trăm tấm bản đồ ra đời để chọn lại 70 tấm đưa lên web. TS Lê Minh Hằng là phó giám đốc Trung tâm tư liệu, tuy làm công tác quản lý cơ quan nhưng chị ngay từ đầu xây dựng đề cương đã đóng góp rất nhiều ý tưởng hay, đã dành nhiều thời gian soạn thảo quy trình nghiệp vụ để duy trì trang web này lâu dài. TS Nguyễn Văn Tuyên, nguyên giám đốc Trung tâm tư liệu đã nhiệt tình dành nhiều công để tìm hiểu các thuật ngữ, các định nghĩa và khái niệm về KTTV nguy hiểm để xây dựng nên phần Phổ biến kiến thức.

Khi bàn về tương lai của www.thoitietnguyhiem.net, chị Thuỷ nói rất thật: "Trước mắt, phải bảo vệ đề tài này đã (bảo vệ cấp bộ - NV). Bước đưa sản phẩm vào cuộc sống lại là việc khác". Chị Thuỷ hi vọng sau khi được Bộ Tài nguyên và môi trường nghiệm thu thì trang web sẽ được giao lại cho một cơ quan chuyên trách, mà theo chị đề xuất là Trung tâm tư liệu KTTV. Rồi phải có một đội ngũ cộng tác viên ở các địa phương để chụp ảnh, viết bài khi có bão, lũ quét… Chị còn muốn mỗi tỉnh có một người được giao trách nhiệm hẳn hoi để nhập vào các thông tin thời tiết mới nhất của tỉnh mình, sau đó, trung ương sẽ phân tích, tổng hợp lại. Về lâu dài thì phải có sự kết hợp với Ban chỉ huy Phòng chống lụt bão TW hay Uỷ ban Phòng chống lụt bão các tỉnh để nâng cao thêm tính tức thời cho trang web, nhất là phần Thiệt hại

Tham vọng của mọi người khi thực hiện đề tài này là "làm sao để Bộ trưởng ngồi trên giường, chỉ cần nhấn chuột một phát là biết tất cả".

Nhưng, có lẽ, khi trang web chính thức hoạt động, đâu chỉ Bộ trưởng mà sẽ có rất nhiều người dân được trang bị thêm kiến thức để bảo vệ mùa màng, tính mạng, nhất là ở những vùng nông nghiệp.

Phát Phan